Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
YOL HAKKI İHLALİ VE KAVŞAK KAZALARI BAĞLAMINDA YARGI KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Trafik kazalarının önemli bir kısmı, özellikle kavşaklarda ilk geçiş hakkının ihlali neticesinde ortaya çıkmaktadır. Bu tür kazalar, hem can hem de mal güvenliğini tehdit edici boyutlara ulaşabildiği gibi taraflar arasında uzun süren hukuki uyuşmazlıklara da yol açmaktadır. Aşağıdaki çalışmada, özellikle yol hakkı ihlali ve kavşak kazalarına ilişkin mahkemelerce verilen emsal kararlar ele alınacak; kararların çerçevesinde “kontrolsüz kavşaklarda” ve “tali yoldan ana yola çıkışlarda” yaşanan ihtilafların temel noktaları vurgulanacaktır.
1. YOL HAKKI İHLALİ VE İLGİLİ KAVRAMLAR
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesiştiği, birleştiği veya ayrıldığı alanlardır. Kavşaklarda sürücülerin dikkat etmesi gereken en temel kural, ilk geçiş hakkına sahip araçların geçmesini beklemektir.
Yol Hakkı (Geçiş Önceliği): Mevzuat uyarınca, genellikle ana yoldan gelen araçların veya kavşak içinde bulunan araçların geçiş hakkı daha önce gelir. “Tali yoldan” ana yola çıkmak isteyen sürücünün mutlaka “geçiş üstünlüğüne sahip aracı” beklemesi gerekir. Trafik işaret veya işaretçisinin olmaması hâlinde, Kontrolsüz Kavşak kurallarına göre “sağdan gelen araca” yol vermek de sıklıkla uygulanan bir ilkedir.
Tali Yoldan Ana Yola Çıkış: Ara sokak veya tali nitelikteki yoldan, ana cadde veya ana yola çıkan sürücünün, mutlaka ana yoldan seyreden araçların hız ve mesafesini dikkate alarak ilk geçiş hakkını vermesi gerekir.
2. EMSAL KARARLAR
Aşağıda yer verilen yargı kararları, özellikle yol hakkı ihlali nedeniyle meydana gelen kavşak kazalarını ele almakta; çoğunlukla trafik ışığı veya işaret levhası bulunmayan kontrolsüz kavşaklarda meydana gelen uyuşmazlıkları değerlendirmektedir. Kararların çoğunda, ara sokaktan çıkan araç ile ana cadde üzerinde seyreden araç arasında yaşanan kazalar incelenmiştir.
2.1. Karar 1
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/86, K. 2024/869, T. 26.09.2024
(Belge kimliği: 4efb25d5-729c-47ce-a7ac-3a40adb686be)
- Mahkeme, “Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkı vermek zorundadır.” kuralının açıkça ihlal edildiğini belirtmiştir.
- Bir sürücünün, anayolda seyir hâlindeki diğer araca yol vermeden kavşağa girdiğini tespit etmiş ve kazanın büyük oranda bu hata yüzünden meydana geldiğini değerlendirmiştir.
- Link: https://app.dejure.ai/dokuman/4efb25d5-729c-47ce-a7ac-3a40adb686be
2.2. Karar 2
Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/645, K. 2023/439, T. 27.04.2023
(Belge kimliği: 67e879ca-93bf-4057-b7a7-85f1384bfb26)
- Dava konusu olayda, sürücü tali yoldan ana caddeye çıkış yaptığı sırada geçiş üstünlüğüne sahip araca yol vermemiş, bu nedenle çarpışma gerçekleşmiştir.
- Kararda, tali yoldan katılım yapan sürücünün “kavşaklarda geçiş önceliğine uymama” suretiyle asli kusurlu bulunduğu vurgulanmıştır.
- Link: https://app.dejure.ai/dokuman/67e879ca-93bf-4057-b7a7-85f1384bfb26
Her iki kararda da, ilk geçiş hakkını ihlal eden araç sürücüsü büyük oranda “asli kusurlu” sayılmıştır. Bununla birlikte, ana yolda seyreden sürücünün de hızını yer ve yol şartlarına göre ayarlamaması hâlinde “tali kusurlu” addolunabileceğine dikkat çekilmiştir.
3. SORULARIN CEVAPLARI
3.1. Bu kararlar, özellikle yol hakkı ihlali nedeniyle meydana gelen kavşak kazalarını mı inceliyor?
Evet. Yukarıda aktarılan kararlar, sürücülerin geçiş önceliğine riayet etmeden kavşağa girmesi veya tali yoldan çıkan aracın ana yoldan gelen araca yol vermemesi sonucu meydana gelen kazaları konu almıştır. Bu kazalar, yol hakkı ihlallerinin tipik örnekleridir.
3.2. Sorgu, trafik ışığı veya işaret levhası bulunmayan kontrolsüz kavşaklardaki kazalara mı odaklanıyor?
Evet. Her iki emsal karar da genellikle ışık veya belirgin trafik işaretinin bulunmadığı, kontrolsüz kavşak olarak nitelendirilen kesişim noktalarındaki kazalara ilişkindir. Kararlar, trafik levhaları olmayan veya yeterince görünür olmayan kavşaklarda “sağdan gelen araç” ve “ilk geçiş hakkı” kuralına sıkça vurgu yapmaktadır.
3.3. Kararlar, özellikle ara sokaktan çıkan araçların ana cadde üzerinde seyreden araçlarla karıştığı kazaları mı ele alıyor?
Evet. Yukarıda özetlenen kararlarda açıkça görüldüğü üzere, esasen tali yol veya ara sokaktan çıkan araçların, ana cadde üzerinde seyir hâlindeki araçlara yol vermemesi sebebiyle gerçekleşen kazalar incelenmiştir. Mahkemelerin gerekçelerinde, sürücülerin “geçiş önceliğini gözeterek dikkatli hareket etmesi” gerektiği net şekilde belirtilmiştir.
4. SONUÇ
Kavşaklarda meydana gelen kazaların büyük bölümünde, sürücülerin ilk geçiş hakkına uymaması belirleyici olmaktadır. Emsal kararlar göstermektedir ki, tali yoldan ana yola çıkarken veya kontrolsüz kavşak kesimlerinde seyir hâlindeyken, yol hakkına riayet edilmemesi “asli kusur” sayılmakta ve sürücüler ağır sorumlulukla karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle, kavşaklarda ve ara sokak-ana cadde birleşimlerinde, sürücülerin hız ve mesafe kontrolünü sıkı şekilde yapması, varsa trafik işaret ve işaretçisine uyması, yoksa trafik kanunundaki “sağdan gelen araç” kuralına uygun davranması, genel trafik düzeni ve bireysel sorumluluk bakımından büyük önem taşımaktadır.