Blog

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda Zımni Kabul ve Susmanın Hukuki Niteliği

Sözleşmenin kurulmasında örtülü irade beyanları, susmanın kabul teşkil etmediği durumlar ve uygun süre kavramının emsal kararlar ışığında incelenmesi.

De Jure Hukuk EkibiOkuma süresi: ~4 dakika
Zımni Kabul
TBK
Susma
Sözleşmenin Kurulması

Yapay zeka uyarısı

Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda Zımni Kabul ve Susmanın Hukuki Niteliği: Emsal Kararlar Işığında Değerlendirme

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca bir sözleşmenin kurulabilmesi için tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamaları gerekir. Bu irade açıklamaları açık (sarih) olabileceği gibi örtülü (zımni) de olabilir. Ancak hukuki güvenliğin sağlanması açısından, hangi durumlarda susmanın veya belirli davranışların kabul teşkil edeceği yargı kararlarıyla sınırlandırılmıştır.

1. Önerinin zımnen kabul edildiği durumlar nelerdir?

"Öneren, kanun veya işin özelliği ya da durumun gereği açık bir kabulü beklemek zorunda değilse, öneri uygun bir sürede reddedilmediği takdirde, sözleşme kurulmuş sayılır." (Yargıtay 6. HD, 2023/2597 K.). "Zımni kabulde ise kabulcü, kabul yönündeki iradesini buna uygun araçlarla değil, bu anlama gelecek başka davranış biçimleriyle ortaya koymaktadır." (Yargıtay 19. HD, 2010/8920 K.). Özellikle taraflar arasında öteden beri mevcut iş ilişkileri dolayısıyla, bir tarafın yaptığı siparişi diğer tarafın malı göndererek cevaplandırması durumun zımnen kabul edildiğine karine teşkil eder.

Emsal Karar

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2377, K. 2023/2597, T. 05.07.2023 https://app.dejure.ai/dokuman/17704bb2-e3c9-42e2-9732-92fa2aa39a60

Kararda; hazır olmayanlar arasında öneri ve kabule ilişkin irade beyanları ile sözleşmenin kurulabileceği, işin özelliği gereği açık bir kabul beklenmesi gerekmiyorsa önerinin uygun sürede reddedilmemesinin sözleşmeyi kurulmuş sayacağı vurgulanmıştır.

2. Sözleşmenin kurulmuş sayılması için "uygun süre" ne anlama gelir?

"Bu süre zamanında ve usulüne uygun olarak gönderilmiş bir yanıtın ulaşmasının beklenebileceği ana kadar olan süredir." (İstanbul Anadolu 10. ATM, 2025/833 K.). "hazır olmayanlar arasında yapılan önerilerin, zamanında ve geçerli olarak hazırlanmış cevabın ulaşacağı dakikaya kadar onu yapan kişiyi bağladığı," (Adana BAM 9. HD, 2024/2357 K.).

Emsal Karar

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/2333, K. 2024/2357, T. 30.12.2024

https://app.dejure.ai/dokuman/a2b6b780-e7ec-4cb7-bdc4-ca4609cb3824

Kararda; hazır olmayandan maksadın öneriye hemen cevap verebilecek durumda olmayan kişi olduğu, bu kişilere yapılan önerilerin ancak zamanında ve geçerli olarak hazırlanmış cevabın ulaşabileceği ana kadar önereni bağlayacağı ifade edilmiştir.

3. Açık bir kabul beyanı olmadan sözleşmenin kurulduğuna dair hangi deliller dikkate alınmıştır?

Mahkemeler, açık bir imza veya yazılı metin olmasa dahi mail yazışmaları, sipariş formları, teslimat belgeleri ve tarafların fiili uygulamalarını esas almaktadır. "Taraflar arasındaki mail yazışmalarından davalı tarafça gönderilen sözleşme önerisinin davacı tarafça reddedilmediği ve sözleşme ilişkisinin kurulduğu anlaşılmıştır." (İstanbul BAM 13. HD, 2022/924 K.). Ayrıca faturanın tebliği, bedelin bir kısmının ödenmiş olması ve ticari defter kayıtları da akdi ilişkinin ispatında dikkate alınan unsurlardır.

Emsal Karar

  • İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2020/893, K. 2022/924, T. 09.06.2022

https://app.dejure.ai/dokuman/479a0378-6776-4757-9de4-a8ee75813735

Kararda; taraflar arasındaki elektronik posta trafiği incelenmiş, gönderilen teklife karşı "miktar konusunda farklılık olmayacak" şeklindeki cevabın ve önerinin reddedilmemesinin sözleşme ilişkisini kurmaya yeterli olduğu belirtilmiştir.

4. Susmanın sözleşme kabulü anlamına gelmediği durumlar nelerdir?

Kural olarak, susma bir irade beyanı değildir ve öneriye karşı bir cevap vermeyen karşı taraf öneriyi kabul etmiş sayılamayacağı gibi "öneren, önerisinin reddedildiğini bildirmezse karşı tarafın önerisini kabul etmiş sayacağını önerisinde belirtmiş olsa dahi sonuç değişmeyecektir." (Danıştay 13. Daire, 2024/1755 K.).

Emsal Karar

Kararda; idarenin gönderdiği yazıda "30 gün içinde reddedilmezse anlaşma imzalanmış sayılır" şeklindeki şartın, susmanın irade beyanı sayılamayacağı genel ilkesi karşısında hukuken bir geçerliliğinin olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç

KAYNAKÇA / EMSAL KARAR ATIFLARI

  1. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2024/1169, K. 2024/1404, T. 26.09.2024

https://app.dejure.ai/dokuman/8e5708b6-101b-4647-a73b-2c69f5876cbd

  1. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2377, K. 2023/2597, T. 05.07.2023

https://app.dejure.ai/dokuman/17704bb2-e3c9-42e2-9732-92fa2aa39a60

  1. Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/376, K. 2023/915, T. 26.09.2023

https://app.dejure.ai/dokuman/fa8f750c-5242-43d1-9903-c25413a7a711

  1. Danıştay 13. Daire, E. 2019/3622, K. 2024/1755, T. 24.04.2024

https://app.dejure.ai/dokuman/3741a624-38f6-41d4-b146-18e631c46ffe

Yargı içtihatları çerçevesinde, bir sözleşmenin kurulması için her zaman açık bir kabul aranmamakta; işin mahiyeti ve dürüstlük kuralı gerektirdiğinde zımni kabul mekanizması işletilmektedir. Ancak susma eylemine hukuki bir sonuç bağlanabilmesi için taraflar arasında süregelen bir iş ilişkisinin varlığı veya kanuni bir zorunluluk şarttır. Özellikle hazır olmayanlar arasındaki iletişimde, önerenin iradesiyle bağlı kalacağı "uygun süre" ve bu süre zarfında karşı tarafın sergilediği tutumlar, akdi bağın kurulup kurulmadığının tespitinde temel ölçütlerdir.