Yapay zeka uyarısı
Bu blog yazısında bağlantı verilen mahkeme kararları gerçektir ve doğruluğu garanti edilmektedir ancak blog yazısı yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir. Açıklamak gerekirse; linkle tıklanarak açılan karar dokumanlarının doğruluğu garanti edilmektedir. Ancak linkle açılmayan, doğrudan blog yazısında geçen her ifade; bunlara blog yazısında yer alan künye bilgileri de dahil olmak üzere yapay zeka tarafından üretilmiştir ve hata içerebilir.
Zorunlu Arabuluculukta Arabulucu Ücreti ve Sorumluluklar
Arabuluculuk, hukuki uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce başvurulması gereken etkili bir alternatif çözüm yöntemi hâline gelmiştir. Aşağıdaki sorular üzerinden, zorunlu arabuluculuk sürecinde arabulucu ücreti ve mali sorumluluklara ilişkin temel esaslar, emsal kararlardan yararlanılarak açıklanmıştır.
1. Taraflar Arabulucu Ücretinin Ödenmesi Konusunda Anlaşamazsa Ücret Nasıl Paylaştırılır?
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) m.18/A hükmüne göre, dava şartı arabuluculukta görüşme iki saatten fazla sürer ve anlaşma sağlanamazsa, iki saati aşan kısma ilişkin arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Taraflar, kendi aralarında başka bir paylaşım oranı belirlemediği müddetçe arabulucu ücretini eşit bölüşmekle yükümlüdür.
Atıf:
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, E. 2022/858 K. 2023/684 T. 07.06.2023
(Belge linki)
Kararda, “HUAK m.7/2 uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti ve masraflarının taraflarca eşit şekilde karşılanması gerektiği” açıkça vurgulanmıştır.
2. Arabuluculuk Sürecinde Adalet Bakanlığı Hangi Durumlarda Arabulucu Ücretini Öder?
HUAK m.18/A maddesi uyarınca,
- Tarafların görüşmeye katılmaması veya
- Toplam görüşme süresinin iki saatten az olması
gibi hâllerde, tarifenin belirlediği iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatlik zaman dilimini aşan kısımda ise, kural olarak ücret taraflarca paylaştırılır.
Atıf:
İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/529 K. 2024/667 T. 06.11.2024
(Belge linki)
Mahkeme, “iki saate kadar olan ücretin Adalet Bakanlığı tarafından ödeneceği, üzerinde anlaşma sağlanmaması hâlinde tarafların eşit oranda sorumluluk üstleneceği”ni belirtmiştir.
3. Taraflardan Biri İlk Arabuluculuk Toplantısına Katılmazsa Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?
HUAK m.18/A’nın 11. fıkrası gereğince, taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmazsa ve bu sebeple arabuluculuk süreci sona ererse, katılmayan taraf:
- Tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutulur (haksız çıksa da, haklı çıksa da),
- Ayrıca lehine vekalet ücretine de hükmedilmez.
Atıf:
İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/461 K. 2020/714 T. 17.11.2020
(Belge linki)
Kararda, ilk toplantıya mazeretsiz katılmayanın arabuluculuk gideri dahil olmak üzere masrafların tamamından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
4. Arabuluculuk Ücreti Yargılama Gideri Sayılır mı ve Bu Durum Mali Sorumluluğu Nasıl Etkiler?
Arabuluculuk ücreti, HUAK m.18/A hükmü uyarınca “yargılama gideri” niteliğindedir. Bu nedenle, dava açılması durumunda mahkeme, “uyuşmazlıkta haksız çıkan tarafın” arabuluculuk dâhil tüm yargılama giderlerini ödeme yükümlülüğü olduğu yönünde karar verebilir. Arabuluculuk faaliyetinde ödenmiş ücret, yargılama masrafı kapsamına girdiği için kaybeden taraf, bu ücretin de iadesinden veya ödenmesinden sorumlu tutulmaktadır.
Atıf:
İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/440 K. 2023/333 T. 22.05.2023
(Belge linki)
“Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağı”nın altı çizilmiştir.
Sonuç ve Değerlendirme
Zorunlu arabuluculukta ücret ve masrafların paylaşımı, kanunda emredici şekilde düzenlenmiştir:
- Taraflar aksi kararlaştırmadıkça ücret eşit paylaştırılır.
- İki saate kadar olan ücret Adalet Bakanlığı’nca karşılanır; üzeri taraflara aittir.
- İlk toplantıya katılmama hâlinde, mazeretsiz katılmayan taraf tüm giderlerden sorumlu olabilir.
- Arabuluculuk ücreti, yargılama gideridir ve davayı kaybeden tarafın üzerinde kalır.
Bu esaslar, hem tarafların mali sorumluluğunu adil paylaşmayı sağlamakta hem de arabuluculuğu etkin bir çözüm yöntemi olarak desteklemektedir.